Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Başkanı Kemal Ulusaler, Elektrik Piyasası Yasası'NDA KAMUYU MİLYARLARCA DOLAR ZARARA UĞRATAN YİD SÖZLEŞMESİ OLAN SANTRALLAR İÇİN BU ZARARLARI YOK SAYMAYA YÖNELİK DÜZENLEMEDEN GERİ ADIM ATAN HÜKÜMETİN, YENİ GETİRDİĞİ DÜZENLEMENİN DE PEK ÇOK YANLIŞI VE SAKINCAYI İÇİNDE BARINDIRDIĞINI BİLDİRDİ.
EMO BAŞKANI KEMAL ULUSALER YAPTIĞI AÇIKLAMADA, HİÇBİR İHALE YAPILMAKSIZIN, SÖZLEŞME SÜRESİ SONUNDA KAMUYA DEVREDİLMESİ GEREKEN SANTRALLARIN, BASİT BİR HAZİNE ARAZİSİ SATIŞI YAPILIYOR GİBİ GÖSTERİLEREK AYNI ŞİRKETLERE BIRAKILMAK İSTENDİĞİNİ, BAŞTA EMO'nun karşı duruşu olmak üzere kamuoyunda oluşan tepki üzerine, bu düzenlemeden hükümetin kısmi bir geri adım attığını belirtti. Ulusaler, Hükümetin, TBMM Genel Kurulu'NDA VERİLEN ÖNERGEYLE, ELEKTRİK PİYASASI KANUNU'ndan önce "Yap-işlet-devret (YİD) santralı olarak işletmeye geçmiş olanları" hariç tutarak, aynı düzenlemeyi yasalaştırdığını hatırlattı.
Ulusaler, söz konusu düzenlemeyle, işletmeye geçmeden önce YİD sözleşmesini sonlandırmış olan ve bu yasalaşma sürecinden sonra YİD sözleşmesinden vazgeçecek olan işletmeye geçmemiş olan santralların, kamuya geri dönüşü engellendiği gibi hiç bir ihale yapılmadan aynı şirketlere bedelsiz bırakılması ve kurulu olduğu Hazine arazisinin satılmasının söz konusu olacağını vurguladı.
Bunun YİD yöntemiyle yapılmış özelleştirme işleminin, mülkiyetin satışı yöntemiyle özelleştirmeye dönüştürülmesi olduğunu belirten Ulusaler, dolayısıyla bu durumun yeni bir özelleştirme işlemi olduğuna dikkat çekti.
Ulusaler, "Hükümetin kendi çıkardığı yasaları bile hiçe sayarak, ben yaptım oldu anlayışıyla Maliye Bakanlığı'NA İHALE YAPMADAN RAYİÇ BEDEL ÜZERİNDEN ŞİRKETE SATIŞ YETKİSİ VERDİĞİNİ" KAYDEDEREK, BÖYLE BİR DÜZENLEMENİN NE HUKUKEN NE TEKNİK NE DE ETİK AÇIDAN KABUL EDİLEBİLİR OLMADIĞINI SÖYLEDİ.
MÜLKİYET SATIŞI YÖNTEMİYLE YAPILMAK İSTENEN ÖZELLEŞTİRME İŞLEMİNİN MEVCUT HUKUKİ DÜZENLEMELER KAPSAMINDA YAPILAMAYACAĞINI SAVUNAN ULUSALER, ELEKTRİK DAĞITIMININ MÜLKİYET DEVRİ YÖNTEMİYLE ÖZELLEŞTİRMENİN ANAYASAL ÇERÇEVEDE KAPALI OLMASI NEDENİYLE, DAĞITIM ÖZELLEŞTİRMELERİ İÇİN AYNI YASAYLA İŞLETME HAKKI DEVRİ YÖNTEMİNİN BENİMSENDİĞİNİ VURGULADI. ULUSALER, AYNI ŞEKİLDE ANAYASAL ÇERÇEVEDE MÜLKİYET DEVRİ YAPILAMAYACAK OLAN ÜRETİM TESİSLERİ İÇİN MÜLKİYET DEVRİ ÖNGÖRÜLMÜŞ OLMASININ DA ANLAŞILMAZ BİR ÇELİŞKİ OLUŞTURDUĞUNA İŞARET ETTİ.
2.3 MİLYAR DOLARLIK ZARAR
BUGÜNE KADAR YİD SÖZLEŞMESİ YAPILMIŞ 54 ŞİRKET BULUNDUĞUNU HATIRLATAN ULUSALER, BUNLARDAN 23'ünün YİD olarak faaliyete geçtiğini ve Sayıştay raporuna göre 2002 yıl sonuna kadar ortalama 4 yıllık işletme süreleri sonunda kamuyu 2.3 milyar dolar zarara uğrattıklarını vurguladı. Ulusaler, faaliyete geçmiş olan bu santralların yeni düzenlemeden yararlanamayacağını belirterek, "Ancak kalan 31 yap-işlet-devret sözleşmesinin durumu yeni düzenlemeyle içinden çıkılmaz bir hale getirilmiş olacaktır" değerlendirmesini yaptı.
Ulusaler, 31 sözleşmeden bir kısmının santralı yapmaktan vazgeçtiğini, bir kısmının yaptığını belirterek, bu santraller içinde YİD sözleşmesinden feragat edip lisans alıp üretime başlayan, lisans almaya çalışan firmaların yanı sıra halen mevcut YİD sözleşmesi kapsamında yer alan veya tahkime giden şirketler olduğunu kaydetti. Ulusaler, sözleşmesi yargı kararıyla iptal edilen şirketlerinde olduğunu belirtti.
TBMM Genel Kurulu'NDA KABUL EDİLEN DÜZENLEMEYLE 31 SÖZLEŞMEDEN EN AZ 26'sının yeni getirilen olanaktan yararlandırılmak istendiğini ileri süren Ulusaler, YİD sözleşmesi yapmış, sonradan santral yapmaktan vazgeçmiş olan şirketlerle YİD olarak 4628 sayılı yasa öncesinde faaliyete geçmiş olan şirketlerin de bu yeni olanaktan yararlanmak için başvuruda bulunmaları halinde hükümetin alacağı tavrın merak konusu olduğunu söyledi. Ulusaler, "Hükümetin ilk tasarıda bu şirketleri de kapsama aldığı dikkate alındığında, uygulamanın yönü bugünden bellidir" dedi.
Halen YİD kapsamında sözleşmeleri bulunan ve işletmeye geçmemiş olan yalnızca 5 santral kaldığını kaydeden Ulusaler, Meclis'TE DE GÜNDEME GETİRİLDİĞİ GİBİ ZATEN HİDROELEKTRİK VE RÜZGAR SANTRALLERİ İÇİN YENİLENEBİLİR ENERJİ KANUNU ÇERÇEVESİNDE YİD'den feragat edip lisans alıp piyasada faaliyet göstermelerini sağlayacak bir düzenleme yapıldığını vurguladı. Ulusaler, "İkinci kez bu şirketlere rant sağlama arayışının nedenlerini anlamak mümkün değildir" dedi.
AKP iktidarının, sürekli eleştirdiği kendisinden önceki dönem uygulamalarına çözüm olarak daha da karmaşık ve yeni rantların sağlandığı bir yapı yarattığına işaret eden Ulusaler, "Zaten bozulmuş olan sistemin üzerine yeni yükler getirilmesi ve enerji alanında yeni tehditler oluşturulması, var olan sorunu iyice içinden çıkılmaz hale getirecektir" uyarısında bulundu. Bu kez yapılan hataların, elektrik alanında arz güvenliğini de son derece olumsuz etkileyeceğini söyleyen Ulusaler, yaşanabilecek enerji krizlerinden mevcut hükümetin sorumlu olacağını da vurguladı.
(BŞK/ÖND/ORH/ANKA)11.5.2006